Elewacja budynku – kiedy wykonać i jaki rodzaj elewacji wybrać?

Wykańczanie ścian zewnętrznych to końcowy etap procesu budowy. Wybór materiału na elewację jest równie istotny jak wybór sposobu ocieplenia budynku. Elewacja stanowi wizytówkę budynku, zwraca uwagę gości, sąsiadów i przypadkowych osób mijających naszą posesję. Ale to nie wszystko, bo przede wszystkim izoluje, chroni wnętrze domu przed niepożądanym wpływem różnych czynników zewnętrznych. Obok kilku rodzajów tynków inwestorzy mają do wyboru inne typy elewacji. Co wybrać i kiedy przeprowadzić prace na elewacji?

Czym kierować się przy wyborze elewacji?

Każdy inwestor ma oczywiście inny gust i wybiera rozwiązanie, które najbardziej wpisuje się w jego poczucie stylu. Elewacja powinna ponadto być dopasowana do kształtu budynku oraz do estetyki budynków znajdujących się wokół naszej posesji. Wybierając jej kolor, należy pomyśleć o tym, jak będzie komponował się z innymi zewnętrznymi elementami – stolarką okienną i drzwiową, rynnami, parapetami. Należy mieć na uwadze trwałość danego materiału, czynniki atmosferyczne w danej lokalizacji i warunki panujące w otoczeniu nieruchomości.

Rodzaje elewacji

Tynk

Najczęściej spotykany obecnie rodzaj elewacji to tynki cienkowarstwowe. Mamy do wyboru kilka ich odmian, które różnią się właściwościami, odpornością na zabrudzenia czy rozwój mikroorganizmów.

Tynki silikonowe cechuje odporność na zmienne warunki atmosferyczne i skrajne temperatury. Są niepodatne na zabrudzenia i rozwój mikroorganizmów, a także odporne na działanie promieni słonecznych, dzięki czemu z upływem lat nie tracą swojego koloru. Wykazują właściwości hydrofobowe i nie podlegają korozji. Dzięki paroprzepuszczalności mogą być nakładane na wszystkich rodzajach termoizolacji.

Tynki mozaikowe charakteryzują się odpornością na warunki atmosferyczne, uszkodzenia mechaniczne, pęknięcia i zabrudzenia. Można je myć z użyciem silnych detergentów, dlatego sprawdzają się w miejscach szczególnie narażonych na nieczystości. Są stosowane najczęściej na dolnych fragmentach budynków jak podmurówki, cokoły, ościeże drzwi, ale także innych elementach zagrożonych zanieczyszczeniami i usterkami. Sprawdzą się na termoizolacji styropianowej, natomiast nie zaleca się kładzenia ich na ociepleniu z wełny mineralnej. Ziarenka tynku mozaikowego prezentują się na elewacji bardzo efektywnie.

Tynki akrylowe wykazują odporność na warunki atmosferyczne i mechaniczne uszkodzenia. Dzięki swojej elastyczności są odporne na drgania konstrukcji, dlatego sprawdzą się m.in. na budynkach zlokalizowanych przy ruchliwych drogach, torach kolejowych. Cechuje je hydrofobowość, ale również bardzo niska paroprzepuszczalność, stąd nie powinny być wykonywane na ociepleniu z wełny. Znajdują zwykle zastosowanie na termoizolacji ze styropianu. Słabą stroną tynku akrylowego jest większa od innych tynków skłonność do zabrudzeń, lepiej więc zrezygnować z niego w miejscach szczególnie narażonych na zanieczyszczenia.

Tynki silikatowe mają właściwości zbliżone do tynków silikonowych. Ze względu na wysoką przepuszczalność pary wodnej mogą być stosowane na każdej termoizolacji. Wykazują odporność na warunki atmosferyczne, grzyby, pleśń oraz brud. Nie podlegają procesom korozji. Są dostępne w węższej gamie kolorystycznej niż tynki silikonowe, a ich aplikacja wymaga większej dokładności, bo powstałe podczas nakładania zabrudzenia elementów wokół są trudniejsze do usunięcia. Na korzyść tynków silikatowych przemawiają natomiast niższe ceny.

Tynki silikonowo-silikatowe stanowią połączenie najlepszych parametrów tynków silikonowych i silikatowych.

Drewno

Drewno nadaje budynkom bardzo przytulnego wyglądu. Elewacje pokryte w całości drewnem należą jednak do rzadkości – charakterystyczne są dla domów w stylu skandynawskim i góralskim. Najczęściej inwestorzy decydują się na położenie tego materiału tylko na określone fragmenty budynku. Drewno jest dość trudnym w materiałem, ponieważ wymaga impregnacji, usuwania pojawiających się mchów, porostów, glonów, naprawy pęknięć, co wiąże się ze sporymi kosztami. Jest podatne na wilgoć i rozwój pleśni. Gatunki o dużej odporności na warunki atmosferyczne i mikroorganizmy to m.in. modrzew syberyjski, świerk skandynawski, sosna skandynawska, cedr kanadyjski, meranti. Zniechęcić do nich może jednak cena. Polskie drewno to z kolei opcja bardziej ekonomiczna.

Kompozyt drewniany

Kompozyt drewniany jest materiałem imitującym drewno. Pozwala zachować budynkowi ciepły i szlachetny wygląd zbliżony do budynków drewnianych, ale jest mniej problematyczny i kosztowny w utrzymaniu.

Klinkier

Klinkier stylowo się prezentuje i pasuje do innych materiałów. Zachowa swoje walory techniczne oraz estetyczne na długie lata. Płytka klinkierowa wykorzystywana jest często do dekoracyjnych elementów elewacji. Jej zalety to hydrofobowość, odporność na uszkodzenia mechaniczne, czynniki atmosferyczne – w tym silne mrozy i promienie słoneczne. Jest łatwa w utrzymaniu czystości, można ją myć ręcznie lub w wygodny sposób myjką ciśnieniową. Nadaje się do położenia zarówno na termoizolacji ze styropianu, jak i z wełny mineralnej. Ze względu na większy od tynków ciężar, ocieplenie pod klinkier powinno posiadać silniejsze mocowane. Wadami tego materiału elewacyjnego są nieco ograniczony wybór kolorów oraz wyższa w porównaniu z tynkami cena.

Jeszcze droższym materiałem, ale również mniej uniwersalnym, jeśli chodzi o możliwości zastosowania (tylko na ścianach trójwarstwowych), jest cegła klinkierowa.

Kamień

Elewacja z kamienia wygląda monumentalnie i ponadczasowo. Wyróżnia się także wytrzymałością. Surowiec jest odporny na wszelkie uszkodzenia mechaniczne i nie ulegnie degradacji nawet pod wpływem najtrudniejszych warunków atmosferycznych. Nie jest też z reguły podatny na odbarwienia. Elewacja kamienna jest łatwa w utrzymaniu czystości i impregnacji, którą wystarczy wykonać raz na 5 lat. Na rynku dostępne są kamienie naturalne o różnych odcieniach i strukturze m. in. granit, wapień, trawertyn. Aby korzystać z zalet tego rodzaju elewacji, trzeba jednak ponieść spory koszt początkowy, bo ceny kamienia do najniższych nie należą.

Kiedy wykonywać elewację z tynku?

Przed położeniem elewacji wykonuje się termomodernizację ścian zewnętrznych. Przy wyborze terminu prac powinniśmy uwzględnić temperaturę – nie może być ona zbyt niska ani ekstremalnie wysoka. Najodpowiedniejszy czas na ocieplanie jest, gdy temperatura mieści w przedziale 5 – 25 °C. Prace tynkarskie najlepiej z kolei przeprowadzać przy 5-20 °C, czyli wiosną lub jesienią – pory te oprócz optymalnej temperatury charakteryzuje wysoka wilgotność. Po wzniesieniu murów nie należy spieszyć się z pracami tynkarskimi. Odpowiednią decyzją jest odłożenie ich na 3-4 miesiące, ponieważ w tym czasie budynek intensywnie rusza się, osiada. Powierzchnia, na którą nakłada się tynk, musi być sucha, dlatego należy wstrzymywać się od prac podczas deszczu. Świeżo otynkowana powierzchnia powinna zostać zabezpieczona siatką ochronną. Nieprzestrzeganie zaleceń, czyli zbyt szybkie przestąpienie do prac elewacyjnych po zakończeniu stanu surowego, tynkowanie w mrozie lub podczas dużych upałów może nieść wiele niepożądanych konsekwencji, jak pękanie tynków, łuszczenie lub przebarwienia.