Bezpieczne rusztowanie – dlaczego przeglądy i odbiory są kluczowe na każdej budowie?

Rusztowania są nieodłącznym elementem większości placów budowy. Dzięki nim możliwe jest prowadzenie prac na wysokości – od murowania i tynkowania, po montaż instalacji czy ocieplanie elewacji. Szacuje się, że nawet 60-70% prac budowlanych wymaga użycia rusztowań, co czyni je jednym z najważniejszych elementów wyposażenia każdej budowy. Jednak każde rusztowanie to nie tylko narzędzie pracy, ale także potencjalne źródło poważnych zagrożeń.

Statystyki Państwowej Inspekcji Pracy pokazują, że wypadki związane z pracą na wysokości, w tym na rusztowaniach, stanowią znaczący odsetek wszystkich wypadków w budownictwie. Często ich przyczyną jest wadliwy montaż, brak właściwych zabezpieczeń lub zaniedbanie obowiązkowych przeglądów. Dlatego tak ważne jest, aby montaż, odbiór i regularne przeglądy rusztowań odbywały się zgodnie z obowiązującymi przepisami i pod okiem wykwalifikowanych fachowców.

Odbiór techniczny rusztowania – pierwszy krok do bezpieczeństwa

Zanim na rusztowaniu pojawią się pierwsi pracownicy, musi ono przejść odbiór techniczny. To kluczowy moment, który decyduje o dopuszczeniu konstrukcji do eksploatacji. Odbiór polega na szczegółowym sprawdzeniu, czy rusztowanie zostało zmontowane zgodnie z projektem technicznym i instrukcją producenta, a wszystkie elementy są prawidłowo zamocowane i zabezpieczone.

Podczas odbioru kontroluje się m.in.:

stabilność podłoża i prawidłowe kotwienie – fundamenty, śruby kotwiące, płyty podkładowe oraz sposób mocowania do ściany budynku,
kompletność balustrad, poręczy i zabezpieczeń – sprawdzenie, czy wszystkie kondygnacje robocze posiadają wymagane ogrodzenia ochronne o odpowiedniej wysokości,
stan techniczny pomostów roboczych – szczelność pomostu, prawidłowe ułożenie desek lub platform, brak luk mogących stanowić zagrożenie,
prawidłowość montażu drabinek i przejść – bezpieczny dostęp do wszystkich poziomów roboczych,
oznakowanie oraz tablicę informacyjną – zawierającą dane o dopuszczalnym obciążeniu, dacie montażu i osobie odpowiedzialnej,
zgodność z instrukcją montażu – weryfikacja, czy nie wprowadzono niedozwolonych modyfikacji konstrukcji.

Dopiero po pozytywnym odbiorze i wpisie do dziennika budowy, potwierdzonym podpisami osoby montującej oraz kierownika budowy, rusztowanie może zostać dopuszczone do użytkowania. W przypadku wykrycia nieprawidłowości, konstrukcja nie może być użytkowana do czasu usunięcia wszystkich usterek i przeprowadzenia ponownego odbioru.

Przeglądy okresowe – obowiązek prawny i zdrowy rozsądek

Odbiór techniczny to dopiero początek odpowiedzialności za bezpieczeństwo. Rusztowania wymagają systematycznych przeglądów, które zapewniają, że konstrukcja pozostaje bezpieczna przez cały czas użytkowania. Warunki atmosferyczne, intensywność prac oraz naturalne zużycie materiałów mogą bowiem wpływać na stan techniczny rusztowania.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami:

codziennie – przed rozpoczęciem pracy, pracownicy lub brygadzista powinni dokonać wizualnych oględzin rusztowania, sprawdzając widoczne zabezpieczenia i stan pomostu,
co najmniej raz w tygodniu – rusztowanie powinno być szczegółowo sprawdzane przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia i doświadczenie, z wpisem do dokumentacji,
po każdym zdarzeniu nadzwyczajnym – dodatkowy przegląd jest bezwzględnie konieczny po silnym wietrze (powyżej 10 m/s), intensywnych opadach deszczu, śniegu, burzy, długiej przerwie w użytkowaniu lub po jakimkolwiek uszkodzeniu konstrukcji

Regularne kontrole pozwalają szybko wykryć potencjalne zagrożenia: poluzowane kotwy, uszkodzone elementy nośne, brak zabezpieczeń, korozję łączników czy odkształcenia konstrukcji – zanim dojdzie do poważnego wypadku. Każdy przegląd powinien być dokumentowany, a ewentualne usterki niezwłocznie usuwane przez uprawniony personel.

Najczęstsze nieprawidłowości i ich konsekwencje

W praktyce, podczas kontroli PIP oraz audytów bezpieczeństwa, spotyka się wiele powtarzających się błędów związanych z użytkowaniem rusztowań. Do najczęstszych należą:

brak lub niekompletne balustrady ochronne i bortnice – często usuwane przez pracowników „dla wygody” przy przenoszeniu materiałów,
niestabilne posadowienie na miękkim lub nierównym gruncie – brak płyt podkładowych lub ich niewłaściwe rozmieszczenie,
samowolne przeróbki konstrukcji przez pracowników – demontaż elementów usztywniających, zmiana rozstawu kotew, dostawianie prowizorycznych platform,
brak aktualnych wpisów z przeglądów w dokumentacji – luki w zapisach lub całkowity brak dziennika przeglądów,
przekroczenie dopuszczalnego obciążenia – składowanie nadmiernej ilości materiałów budowlanych na pomostach roboczych,
brak szkoleń i uprawnień – dopuszczanie do pracy na rusztowaniu osób nieposiadających odpowiedniego przeszkolenia,
niestosowanie środków ochrony indywidualnej – brak kasków, szelek bezpieczeństwa czy obuwia ochronnego.

Każda z tych nieprawidłowości znacząco zwiększa ryzyko wypadku, może prowadzić do tragedii na placu budowy, a także skutkuje poważną odpowiedzialnością prawną inwestora, kierownika budowy czy kierownika robót. Mandaty, wstrzymanie prac, a w skrajnych przypadkach – odpowiedzialność karna – to realne konsekwencje zaniedbań w tym obszarze.

Dlaczego warto powierzyć przegląd profesjonalistom?

Samodzielne prowadzenie dokumentacji i rzetelna ocena stanu technicznego rusztowań może być trudna i czasochłonna, zwłaszcza przy dużych, rozbudowanych inwestycjach z wieloma stanowiskami pracy na wysokości. Współpraca z wyspecjalizowaną firmą zewnętrzną to gwarancja:

rzetelnego odbioru zgodnego z obowiązującymi normami – przeprowadzonego przez osoby z odpowiednimi kwalifikacjami i doświadczeniem,
terminowych przeglądów okresowych – bez ryzyka zapomnienia czy opóźnień wynikających z natłoku obowiązków na budowie,
sporządzenia pełnej i prawidłowej dokumentacji – która zabezpiecza inwestora i wykonawcę przed ewentualną kontrolą Państwowej Inspekcji Pracy,
niezależnej, obiektywnej oceny – wolnej od presji terminów realizacji czy kosztów,
doradztwa technicznego – w zakresie ewentualnych koniecznych napraw czy modyfikacji,
przede wszystkim – realnego zwiększenia bezpieczeństwa pracowników – co przekłada się na mniej wypadków, niższą absencję i lepszą atmosferę pracy.

Profesjonalny przegląd to także oszczędność czasu dla kierownictwa budowy, które może skupić się na realizacji projektu, mając pewność, że aspekt bezpieczeństwa jest w dobrych rękach.

Podsumowanie

Bezpieczne rusztowanie to nie przypadek ani szczęście, a efekt staranności, konsekwentnego przestrzegania przepisów i odpowiedzialnego podejścia do przeglądów i odbiorów. W branży budowlanej, gdzie stawką jest ludzkie życie i zdrowie, nie ma miejsca na kompromisy czy oszczędności w niewłaściwych obszarach.

Inwestor i wykonawca, którzy powierzają zadanie kontroli rusztowań profesjonalistom, zyskują pewność, że prace budowlane będą prowadzone zgodnie z prawem, bez zagrożenia dla ludzi i z pełną dokumentacją zabezpieczającą przed konsekwencjami prawnymi. To inwestycja w spokój, bezpieczeństwo i profesjonalny wizerunek firmy.

Nasza firma specjalizuje się w profesjonalnym montażu rusztowań. Dzięki wieloletniemu doświadczeniu, dogłębnej znajomości przepisów BHP i prawa budowlanego oraz wykwalifikowanej kadrze, zapewniamy inwestorom i wykonawcom pełne bezpieczeństwo oraz spokój podczas realizacji budowy. Firma Kedar zajmuje się również kompleksowymi odbiorami technicznymi rusztowań stosowanych przy budynkach i innych obiektach budowlanych.